Samorządy coraz częściej stają przed wyborem: reagować na skutki zmiany klimatu doraźnie, czy zacząć działać strategicznie. Zielona transformacja pozwala obniżać koszty funkcjonowania, poprawia komfort życia mieszkańców i ułatwia zdobywanie środków zewnętrznych na inwestycje. Gminy, które dopiero zaczynają tę drogę, mogą skorzystać z doświadczeń innych. Zebraliśmy je w postaci konkretnych praktyk.
Dlaczego warto podjąć się zielonej transformacji?
Zielona transformacja samorządów to świadome wprowadzanie rozwiązań, które zmniejszają emisje gazów cieplarnianych, podnoszą efektywność energetyczną i zwiększają odporność gmin na skutki zmian klimatu. To sposób na tworzenie przestrzeni bardziej przyjaznej do życia: z lepszą jakością powietrza, większą ilością zieleni, większą dostępnością chłodu latem i niższymi kosztami energii. Transformacja to także inwestycja w przyszłość – pozwala samorządom uniezależniać się od wahań cen energii, wzmacnia bezpieczeństwo energetyczne i otwiera dostęp do środków unijnych, które coraz częściej są kierowane tylko do gmin podejmujących działania proklimatyczne.
Od czego warto zacząć transformację?
Budżety lokalne są jednak ograniczone, dlatego kluczowe jest podejmowanie decyzji opartych na rzetelnej diagnozie. Transformacja zaczyna się od odpowiedzi na pytania: które obszary generują największe koszty i emisje? Jakie działania przyniosą najszybsze efekty przy najmniejszych nakładach? Dopiero na tej podstawie można wybierać sprawdzone rozwiązania, planować inwestycje i wdrażać mechanizmy zarządcze, które pozwalają je konsekwentnie realizować – niezależnie od zmian kadrowych czy budżetowych.
Gdzie szukać inspiracji?
W 2025 roku wsparliśmy sześć samorządów, oferując im szkolenia i doradztwo dopasowane do ich potrzeb i konkretnych wyzwań. Wspólnie z urzędnikami i lokalnymi partnerami wypracowaliśmy praktyczne rozwiązania, które skutkować będą lepszym planowaniem strategicznym, zwiększeniem liczby zielonych inwestycji i lepszą współpracą międzysektorową.
Zebraliśmy te doświadczenia w postaci studiów przypadków i przykładów dobrych praktyk. Mamy nadzieję, że staną się inspiracją dla kolejnych gmin — jako katalog realnych działań, od których można zacząć własną zieloną transformację. W ramach naszego cyklu opiszemy nastepujące dobre praktyki:
Obliczanie śladu węglowego gminy | Dobra praktyka z Redy – przeczytaj tutaj;
Strategia rozwoju | Dobra praktyka z Rybnika
Optymalizacja kosztów energetycznych | Dobra praktyka z Nowej Soli
Standardy zielonych inwestycji | Dobra praktyka z Cieszyna
Standardy zarządzania wodą opadową i zielenią | Dobra praktyka z Zielonej Góry
Skuteczne procesy konsultacyjne | Dobra praktyka z Drzewicy
Działania projektu realizują zadanie publiczne Przeprowadzenie działań edukacyjnych, badawczo-rozwojowych oraz działań szkoleniowo-doradczych w obszarze zielonej i energetycznej transformacji, realizowane w ramach Inwestycji G1.1.4 Krajowego Planu Odbudowy (wskaźnik G9G), realizowanego na zlecenie Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej.
